به مناسبت هفته سلامت روان، مرکز سلامت روان جامعه‌نگر بهداشت و درمان صنعت نفت شمالغرب، میزبان گفت‌وگویی جامع با الناز بهاورنیا، کارشناس ارشد روانشناسی، بود. در دنیای امروز که صنعت نفت به دلیل حساسیت‌های عملیاتی و فشارهای محیطی، یکی از پویا‌ترین و در عین حال استرس‌زاترین محیط‌های کاری است، بازگشت به مفهوم «سلامت روان» دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای حفظ سرمایه‌های انسانی است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بهداشت و درمان صنعت نفت شمالغرب کشور ؛ بمناسبت هفته سلامت روان ، مصاحبه ای با بهاورنیا کارشناس ارشد روانشناسی داشتیم که در زیر می خوانید.
بهاورنیا در ابتدای این گفتگو، تعریف سلامت روان در محیط‌های حساس صنعتی را به گونه‌ای باز تعریف کرد که فراتر از «نبود بیماری» باشد. از دیدگاه ایشان، سلامت روان در صنعت نفت به معنای توانایی سازگاری با استرس‌های شدید شغلی و ایجاد تعادلی پویا میان مسئولیت‌های حرفه‌ای و نیازهای زندگی شخصی است. وی تأکید کرد که فردی سالم از نظر روانی، کسی است که بتواند در عین پذیرش فشارهای کاری، انعطاف‌پذیری لازم برای بازگشت به آرامش را داشته باشد.
رویکرد جامعه‌نگر: پیوندی میان محیط کار و خانه
یکی از محورهای کلیدی این گفتگو، تبیین مفهوم «سلامت روان جامعه‌نگر» بود. بهاورنیا توضیح داد که برخلاف روانشناسی سنتی که تنها بر فرد متمرکز است، رویکرد جامعه‌نگر، فرد را در بستر روابطش می‌بیند. در این مدل، محیط کار، ساختار خانواده و روابط اجتماعی، نه تنها عوامل اثرگذار، بلکه بخشی از فرآیند درمان و پیشگیری محسوب می‌شوند. به باور ایشان، بهبود روابط خانوادگی مستقیماً منجر به تقویت سلامت روان در محیط کار می‌شود، زیرا خانه، اولین و مهم‌ترین لایه حمایتی هر کارمند است.
چالش‌های کارکنان اقماری و تروماهای صنعتی*
در بخش تخصصی این گزارش، به چالش‌های خاص کارکنان اقماری و بخش‌های صنعتی اشاره شد.بهاورنیا خاطرنشان کرد که این دسته از کارکنان به دلیل دوری از خانواده و ساعت‌های کاری طولانی، در معرض استرس‌های ویژه‌ای هستند. ایشان سه محور بحرانی را در این زمینه برشمرد:
۱. *مدیریت استرس: نیاز مبرم به آموزش تکنیک‌های آرام‌سازی برای مقابله با تنش‌های محیطی.
۲. مقابله با تروما: احتمال بروز اضطراب یا اختلال پس از سانحه (PTSD) در بخش‌های خطرناک که نیازمند مداخلات تخصصی است.
۳. جسمانی‌شدن استرس: هشدار در مورد افرادی که فشارهای روانی خود را به شکل دردهای جسمی یا خستگی مزمن نشان می‌دهند؛ موضوعی که نیازمند یک «نگاه کل‌نگر» به تعامل ذهن و بدن است.
زنگ‌های خطر و مبارزه با «انگ اجتماعی»
در پاسخ به این سؤال که چه زمانی باید به متخصص مراجعه کرد، ایشان به نشانه‌هایی چون تغییرات در خواب و اشتها، تحریک‌پذیری زیاد، کاهش تمرکز و احساس پوچی اشاره کرد. اما مانع اصلی در این مسیر، «انگ اجتماعی» یا ترس از برچسب خوردن است. بهاورنیا با تأکید بر محرمانه بودن جلسات مشاوره، پیام صریحی داشت : «درخواست کمک، نشانه ضعف نیست، بلکه نشانه‌ای از آگاهی، شجاعت و قدرت است.»
نقشه راه مرکز سلامت روان شمالغرب
مرکز سلامت روان جامعه‌نگر شمالغرب با اتخاذ استراتژی‌های شناسایی‌محور، از طریق اجرای پرسشنامه‌های تخصصی، در پی شناسایی زودهنگام افراد آسیب‌پذیر است. علاوه بر مشاوره‌های فردی، این مرکز بر «مداخلات گروهی» تأکید دارد تا کارکنان با به اشتراک گذاشتن تجربیات مشترک، احساس «درک شدن» کنند و به شناخت عمیق‌تری از خویشتن و خودکفایی دست یابند.
توصیه‌های نهایی برای زندگی روزمره
در پایان، برای ارتقای کیفیت زندگی کارکنان و خانواده‌های صنعت نفت، توصیه‌هایی عملی ارائه شد:
- بهره‌گیری از ورزش منظم و مدیریت زمان.
- تقویت پیوندهای عاطفی با اعضای خانواده.
- یادگیری و تمرین تکنیک‌های آرام‌سازی و ذهن‌آگاهی (Mindfulness).
سخن پایانی:
سلامت روان، همانند سلامت جسمانی، نیازمند چک‌آپ‌های دوره‌ای و توجه ویژه است. هفته سلامت روان فرصتی است تا به یاد آوریم که بهره‌وری پایدار در صنعت نفت، تنها با داشتن نیروی انسانی سالم، آرام و آگاه میسر است.